Zagadnienie zasadności wymiany okładzin chwytu może wydawać się banalne, szczególnie dla bardziej doświadczonych strzelców. Niemniej jednak pewne kwestie poruszone w niniejszym artykule mogą być dla niektórych osób pomocne albo przynajmniej interesujące.
Dobranie odpowiednich okładzin chwytu do pistoletu ma bardzo istotny wpływ na „jakość” naszych strzałów, niezależnie czy naszym głównym obszarem zainteresowań są dyscypliny statyczne, czy dynamiczne. Oczywiście zawsze najważniejszy jest odpowiedni trening i zaangażowanie jednak należy pamiętać, że dopasowanie sprzętu do użytkownika, także jest niezmiernie ważnym czynnikiem pozwalającym na osiąganie jeszcze lepszych wyników.
Okładziny chwytu a jakość strzałów – znaczenie drobnych detali
Powtarzalność ułożenia dłoni na pistolecie, jednakowe ułożenie palca na języku spustowym, wywieranie jednakowego nacisku na broń, lepsza kontrola nad bronią przez zmniejszenie wpływu odrzutu i podrzutu broni, łatwiejsza obsługa manipulatorów (tj. np.: przycisku zatrzasku magazynka, dźwigni zatrzasku zamka, dźwigni bezpiecznika nastawnego), pewny chwyt broni nawet przy wilgotnych dłoniach – to jedne z ważniejszych czynników mających wpływ na jakość oddawanych strzałów i równocześnie bezpośrednio związanych z okładzinami chwytu. Naturalnie nasuwa się pytanie, w jaki sposób jedne z najmniej zaawansowanych technicznie części broni mogą mieć tak duże znaczenie? Czy można dzięki nim wygrać zawody? Czy pozwalają znacznie szybciej osiągnąć zauważalne postępy? Na te i inne pytania odpowiem w poniższym artykule.
Z artykułu dowiesz się również:
- Strzelectwo sportowe, a customowe okładziny chwytu – jak wymiana okładzin może wpłynąć na Twoje wyniki?
- Jak techniki chwytu broni, z perspektywy praw fizyki, wpływają na osiągi w strzelectwie?
- Jakie błędy w strzelaniu tarczowym przenoszą się na strzelanie dynamiczne?
- Zminimalizowanie wpływu odrzutu i podrzutu – jak to zrobić?
- Pewny chwyt, czyli powierzchnia antypoślizgowa – konieczność czy fanaberia
- Wyćwiczenie pamięci mięśniowej – powtarzalne ułożenie dłoni na pistolecie.
Dlaczego ergonomia jest kluczowa w strzelectwie sportowym – wpływ customowych okładzin chwytu na poprawę wyników
Zapewne każdy kiedyś spotkał się z opinią – „jeśli inżynier konstruktor w taki, a nie inny sposób zaprojektował kształt chwytu/okładzin to widocznie tak jest najlepiej i zmieniać tego nie powinno się – koniec kropka”. W pewnym zakresie ciężko się nie zgodzić z powyższym stwierdzeniem, w końcu przez lata rozwoju broni strzeleckiej wielu specjalistów z branży trudniło się opracowaniem najbliższego optymalnemu kształtu powierzchni chwytu. Nie można też powiedzieć, że ich wysiłki były bezowocne, w końcu można wyróżnić wiele konstrukcji broni krótkiej, z której każdy w miarę doświadczony strzelec będzie w stanie oddawać celne strzały. Najlepszym przykładem są konstrukcje wybierane przez służby mundurowe. Tutaj sytuacja jest prosta, ze względu na konieczność usprawnienia logistyki, wszyscy otrzymują taką samą broń z jednakowym ukompletowaniem (choć zdarzają się wyjątki) i muszą opanować jej obsługę na wymaganym poziomie, co oczywiście w znakomitej większości udaje się osiągnąć. W tym miejscu można by wysnuć wniosek, że skoro takie rozwiązanie sprawdza się w służbach, personalizacja broni wydaje się bezcelowa. Warto jednak pochylić się nieco bardziej nad dogłębną analizą i zadać sobie pytanie do jakiego celu nasza broń jest nam potrzeba.
Jeżeli interesuje nas strzelectwo sportowe, kluczowe dla nas będą wyniki. W tym wypadku celność, czas dobycia broni oraz szereg innych umiejętności, na poziomie wymaganym np. do realizacji zadania bojowego może być niewystarczający. Choć na pierwszy rzut oka może się to wydawać kuriozalne, bardzo często tak właśnie jest. Oczywiście niniejsze zagadnienie jest bardzo złożone i nie sposób po krótce je omówić, jednak w dużym uproszczeniu żołnierz czy funkcjonariusz mierzy się z bardzo wieloma problemami wymagającymi rozwinięcia szerokiego wachlarza umiejętności, w świetle których umiejętności strzeleckie stanowią zaledwie część (znaczącą, ale jednak część), natomiast w przypadku strzelca sportowego liczą się prawie jedynie umiejętności strzeleckie.
W końcu na zawodach strzeleckich, niejednokrotnie o zwycięstwie decydują dziesiąte części milimetra i setne sekundy. W obliczu tak wysokich wymagań, coraz większe znaczenie będzie miało dopasowanie broni do strzelca, które pozwoli choć o odrobinę poprawić wyniki, o tę „odrobinę” potrzebną do wygranej. Właśnie dlatego sprzęt, który jest wystraczający do realizacji zadania bojowego, może okazać się niewystarczający do zwycięstwa w rywalizacji sportowej. Oczywiście postępy strzelca osiągane na drodze odpowiedniego dopasowania broni niekoniecznie muszą być mierzone w skali mikro. Bynajmniej, większość strzelców zauważy znaczną poprawę już na pierwszych treningach z dobrze dobranym sprzętem. Wszystko to ze względu na ogromny wpływ ergonomii.
Jak prawa fizyki wpływają na osiągi w strzelectwie – czyli dlaczego warto być „zrównoważonym”
Na początek nieco teorii. Kluczową kwestią, z perspektywy praw fizyki, dla oddania celnego strzału jest zachowanie równowagi wszystkich sił oraz momentów sił działających na broń w trakcie oddawania strzału. Mianowicie, jeśli działamy na broń pewną siłą, aby układ sił był w równowadze, czyli tak aby broń nie poruszała się w chwili oddania strzału, musimy również działać na nią drugą siłą, równą co do wartości i kierunku, lecz o przeciwnym zwrocie.
Dla przykładu, jeśli trzymamy pistolet oburącz, aby zachować układ sił w równowadze musimy naciskać na szkielet prawym środkiem dłoni z taką samą siłą jak dłoni lewej. Oczywiście powyższy przykład stanowi duże uproszczenie, w rzeczywistości punktów nacisku jest nieskończenie wiele i ich rozkład zależy od preferowanej przez strzelca techniki chwytu broni. Dodatkowo w rzeczywistości nigdy nie działamy na broń „punktowo”, zawsze jest to forma nacisku rozłożonego na pewnej powierzchni, jednak użycie tak uproszczonego modelu pozwoli na lepsze zobrazowanie zjawiska, o którym mowa.
Przechodząc do praktyki, wywieranie równomiernego nacisku na broń jest umiejętnością, którą można (a nawet trzeba) wyćwiczyć. Poświęcając odpowiednio dużo czasu na trening, niezależnie od wybranej konstrukcji broni możemy osiągnąć bardzo dobre rezultaty. Jednak należy mieć na uwadze dwie kwestie: po pierwsze, jeśli dana broń wybitnie nie współgra z fizjonomią naszych dłoni, wyrobienie odpowiedniego chwytu i nawyków mięśniowych może pochłonąć naprawdę dużo czasu, frustracji i amunicji; po drugie, jeśli interesują nas osiągnięcia w zawodach sportowych istnieje ryzyko, że bez odpowiedniej personalizacji broni dotrzemy do granicy, której nie uda się przekroczyć.
Kolejną istotną kwestią, która ma ogromny wpływ na oddanie celnego strzału jest umiejscowienie palca na języku spustowym. Ogromna waga tego zagadnienia ma swoje uzasadnienie u podstaw fizyki. Podobnie jak w omówionym wcześniej wątku dotyczącym wywierania równomiernego nacisku na broń, wpływ miejsca nacisku na język spustowy również związany jest z równowagą sił.
Warunkiem oddania celnego strzału jest takie ustawienie palca na języku spustowym, aby uśredniony wektor siły generowanej przez palec miał kierunek równoległy do osi lufy, jednocześnie znajdując się na płaszczyźnie symetrii pistoletu. W praktyce sprowadza się to do ułożenia opuszka palca na środku języka spustowego i utrzymaniu równomiernego nacisku przez cały okres oddawania strzału. O ile w większości przypadków zachowanie pierwszego założenia nie przysparza większych problemów, o tyle utrzymanie nacisku w taki sposób, aby uśredniony wektor nie uciekał w prawo lub lewo potrafi być problematyczne.
Dodatkowo bardzo często pojawia się inny problem nie związany bezpośrednio z językiem spustowym, który również jest powodem chybień. Ma on związek z często spotykanym błędem polegającym na wytwarzaniu dodatkowego nacisku na szkielet broni przez paliczek bliższy. Oczywiście obu wyżej wspomnianym bolączkom można zapobiec na drodze korekty ułożenia dłoni na pistolecie, jednak w niektórych przypadkach może się to okazać niezmiernie problematyczne bądź wręcz niemożliwe. Dobrym przykładem może być pistolet CZ Tactical-sport, który jest bardzo dobrą konstrukcją, jednak ze względu na stosunkowo szeroki szkielet, strzelcy o mniejszych dłoniach mogą mieć duży problem z zachowaniem odpowiedniego chwytu. Co więcej, może okazać się, że pistolet spełnia wszelkie nasze oczekiwania poza tą jedną kwestią. W takim przypadku, rozwiązaniem problemu może okazać się wymiana okładzin chwytu na cieńsze od fabrycznych, dzięki którym nie będzie już zachodziła konieczność poszukiwania innej konstrukcji, która lepiej „leżałaby” w dłoniach.
Konkretnie takim rozwiązaniem mogą być okładziny chwytu do pistoletu CZ Tactical Sports TS2 oraz Okładki do pistoletu CZ Shadow 2.
Błędy w strzelaniu tarczowym i ich wpływ na wyniki w strzelectwie dynamicznym
Skoro omówione zostały po krótce kwestie związane ze statyką, niezmiernie istotną przede wszystkim w strzelectwie tarczowym, naturalnym następstwem będzie omówienie wątków związanych ze strzelectwem dynamicznym. Oczywiście zagadnienia omówione we wcześniejszej części artykułu również mają przełożenie na szybkie strzelanie, które, mimo że charakteryzuje się mniejszym naciskiem na precyzję strzału, stanowi swego rodzaju „papierek lakmusowy” umiejętności nabytych w trakcie treningów statycznych. W dużym uproszczeniu, złe nawyki i błędy popełniane w trakcie strzelań statycznych, będą powielane przy strzelaniu dynamicznym i będą skutkowały chybieniami, mimo że cel będzie w znacznie mniejszej odległości w stosunku do sytuacji z treningów tarczowych.
Co się dzieje z bronią po strzale – jak odrzut i podrzut wpływają na celność w strzelectwie dynamicznym?
Naturalnie w konkurencjach dynamicznych, oprócz celności bardzo ważny jest czas, stąd w tym miejscu należy rozszerzyć zakres rozważań o to co dzieje się po strzale, a konkretnie o zjawisko odrzutu i podrzutu broni. W najprostszym ujęciu można spojrzeć na to zagadnienie z punktu zasady zachowania pędu. Mówiąc kolokwialnie, jeśli broń „rzuca pociskiem”, to równocześnie musi „być rzucona”.
Oczywiście niniejszy temat jest bardzo złożony, a jego dokładna analiza jest dla naszych rozważań bezcelowa, stąd rozważania zostaną okrojone do „lufy i środka obrotu”. Jak już zostało wspomniane, skoro pocisk zaczyna się poruszać, musi także zacząć się poruszać broń. Pocisk porusza się wzdłuż osi lufy, a jego ruch wymuszony jest naciskiem gazów prochowych na jego dno. W wyniku nacisku tych samych gazów na dno łuski, która opiera się o czoło zamka wymuszany jest ruch pistoletu – odrzut. W związku z powyższym pocisk będzie poruszał się dalej w kierunku wyznaczanym przez oś lufy, która również wyznacza kierunek ruchu pistoletu, choć w tym przypadku o przeciwnym zwrocie.
Oczywiście w rzeczywistości pistolet nigdy nie będzie poruszał się ruchem liniowym, ze względu na bezwładność i osadzenie w dłoniach strzelca stanowiące „podporę” oddaloną od osi lufy, broń będzie wykonywała również ruch obrotowy – podrzut. Złożenie tych ruchów stanowi niejako genezę problemu kontroli broni po strzale.
Jak prawidłowy chwyt broni pomaga zminimalizować wpływ odrzutu i podrzutu
Wspomniane wyżej zjawiska można zniwelować stosując m.in. hamulce wylotowe lub obciążniki jednak nie zawsze jest to możliwe, a często wystarczające rezultaty może zagwarantować odpowiednia postawa i chwyt broni. Niejednokrotnie kosmetyczna, na pierwszy rzut oka, zmiana ułożenia dłoni może mieć kolosalny wpływ na zdolność utrzymania broni po strzale. W głównej mierze wynika to z możliwości zmniejszenia promienia, na którym działa uśredniona siła odrzutu, a tym samym zmniejszenia momentu tej siły, czyli efektu podrzutu broni. Niestety może się zdarzyć, że dobranie odpowiedniej techniki chwytu, która zapewniałaby lepszą kontrolę broni, spowoduje zmianę chwytu, która utrudni celne oddawanie strzałów.
Dla przykładu, przesunięcie dłoni dominującej spowoduje, że ciężko będzie nam poprawnie ułożyć palec na języku spustowym. Może to wynikać ze specyficznej anatomii dłoni strzelca bądź specyficznego kształtu powierzchni chwytowej pistoletu. Zważywszy na fakt, że zmiana geometrii naszych dłoni jest niemożliwa (a przynajmniej bardzo trudna i na pewno umiarkowanie przyjemna), doskonałym rozwiązaniem może okazać się dobór odpowiednich okładzin chwytu. Cieńsze okładziny pozwolą na większą swobodę usytuowania dłoni, a grubsze wypełnią przestrzeń między dłonią, a szkieletem broni zapewniając wygodniejszy chwyt.
Poślizg wilgotnych dłoni – geneza powierzchni antypoślizgowej
Innym istotnym zagadnieniem w temacie kontroli nad broną, jest odpowiednia powierzchnia antypoślizgowa. Zagadnienie jest szczególnie istotne dla każdego strzelca niezależnie od doświadczenia tej osoby oraz od tego czy użytkuje ona broń sportowo czy rekreacyjnie. Osoba, która pierwszy raz trzyma broń w rękach z zamiarem oddania pierwszego w życiu strzału, z pewnością doceni fakt, że owa broń nie ślizga się w spoconych ze stresu dłoniach. Doceni to także strzelec, który okazjonalnie wybiera się na strzelnice, ponieważ wolny od frustracji wywołanej ślizgającym się pistoletem będzie mógł poświęcić swoją uwagę wyłącznie miłemu spędzaniu czasu.
Podobnie doceni to także strzelec sportowy, który dzięki pewnemu chwytowi będzie mógł sięgać po zwycięstwo. Na końcu doceni to również każda osoba będąca na strzelnicy, która uniknie postrzału wskutek wyślizgnięcia się broni z czyichś dłoni.
Ułożenie dłoni na pistolecie – wyćwicz swoją pamięć mięśniową
Warto również zwrócić uwagę na zagadnienie powtarzalnego ułożenia dłoni na pistolecie. Jeżeli, po licznych próbach, udało nam się dobrać najbliższy optymalnemu chwyt, który zapewnia największą kontrolę nad bronią i pozwala nam wywierać za każdym razem równomierny nacisk na broń, niezmiernie ważnym aspektem jest wyrobienie pamięci mięśniowej, dzięki której w możliwie najkrótszym czasie ułożymy dłonie na broni dokładnie w ten sam sposób za każdym jej dobraniem. Podobnie jak w przypadku nauki wywierania równomiernego nacisku, jest to umiejętność, którą można wyćwiczyć na każdej konstrukcji broni, jednak dobranie okładzin chwytu do pistoletu najlepiej dopasowanych do naszych dłoni powoduje, że chwyt jest bardziej naturalny i układanie dłoni w ten sam sposób jest znacznie bardziej intuicyjne. W efekcie wyćwiczenie pamięci mięśniowej zajmuje znacznie mniej czasu, a sam proces nauki jest znacznie przyjemniejszy.
Na koniec pozornie najmniej istotne zagadnienie, czyli estetyka
Pozornie, ponieważ niezależnie od tego czy strzelamy sportowo czy rekreacyjnie, zawsze genezą naszych działań jest realizowanie pasji. Dokładniej rozchodzi się o przyjemne spędzanie wolnego czasu, a przecież przyjemna praca z narzędziem, które dodatkowo się nam podoba czyni tę pracę jeszcze przyjemniejszą. Liczne badania archeologiczne potwierdzają, że człowiek od zarania dziejów, na przeróżne sposoby ozdabiał przedmioty codziennego użytku tak jak i broń. Często takie zachowanie było tłumaczone chęcią zaprezentowania swojego statusu społecznego jednak nie należy zapominać o aspekcie psychologicznym – chętniej korzystamy z przedmiotów, które wizualnie nam się podobają. Niejednokrotnie może się zdarzyć, w przypadku braku motywacji do treningu, że to właśnie estetyka zadecyduje o tym, że udamy się na strzelnicę. Mimo wyjątkowo ciężkiego tygodnia, braku siły i paskudnej pogody, dominującym uczuciem okaże się chęć postrzelania z naszego ulubionego pistoletu, który ozdobiliśmy w dokładnie taki sposób jaki nam się podoba.
Podsumowując, strzelectwo sportowe to dyscyplina, która wymaga precyzji, kontroli oraz nieustannej praktyki. Nie jest to tylko i wyłącznie umiejętność obsługi broni, ale też zrozumienie i wykorzystanie praw fizyki, które są nieodłącznym elementem strzelectwa. Customowe okładziny chwytu natomiast mogą mieć istotny wpływ na Twoje wyniki, poprawiając przede wszystkim komfort strzelania, jak i pewność chwytu co przełoży się na lepszą celność i zmniejszenie ryzyka popełnienia błędów. Ostatecznie, wszystkie te elementy od wyboru odpowiednich okładzin chwytu poprzez wyćwiczenie pamięci mięśniowej tworzą efektywną strategię strzelecką.
W strzelectwie sportowym nie ma miejsca na przypadkowość, każda decyzja i ruch mają swoje konsekwencje. Dlatego ważne jest, aby podejść do tego z pełnym zrozumieniem i przygotowaniem, zawsze dążąc do doskonałości.